خبرگزاری مهر – گروه سلامت: آسم یکی از بیماریهای مزمن دستگاه تنفسی است که با انسداد موقت و التهاب مجاری هوایی همراه است و میتواند مشکلات زیادی برای بیمار ایجاد کند. علائم اصلی آسم شامل تنگی نفس، سرفه، خسخس سینه و تنگی قفسه سینه است که بهویژه در شبها و هنگام مواجهه با محرکهایی مثل گرد و غبار، دود، آلرژنها، تغییرات دما یا فعالیت بدنی افزایش مییابد.
اما یکی از مشکلات اساسی که در مورد آسم وجود دارد، این است که اغلب افراد این بیماری را بهطور سطحی درک میکنند. بهطور کلی، بیماریهایی که در ظاهر نمیتوانند تهدیدات فوری بهنظر بیایند، معمولاً نادیده گرفته میشوند. آسم اگرچه یک بیماری قابل کنترل است، اما اگر بهدرستی مدیریت نشود، میتواند تبدیل به یک مشکل جدی شود و بهویژه در مواقع بحرانی، وضعیتهای اضطراری خطرناک ایجاد کند.
مفهوم (آسم) به نوعی پیچیدگیهای خاص خودش را دارد. برای مثال، درک نادرست از شدت بیماری، ممکن است باعث شود که بیماران به درمانهای مؤثر یا تغییرات سبک زندگی که برای کنترل آن ضروری است، توجه نکنند. در حقیقت، یکی از سختترین بخشهای درمان آسم، آگاهیرسانی و تغییر نگرش بیمار نسبت به این بیماری است.
آسم در واقع یک جنگ پنهانی در داخل بدن است که بهطور مداوم در حال وقوع است. برای کسانی که تجربه آن را دارند، شاید بیشتر از هر چیزی، کنترل و پیشگیری از علائم اهمیت پیدا میکند. به همین دلیل، مراقبت از خود و داشتن یک استراتژی جامع برای مدیریت آسم، ممکن است گاهی سختتر از خود بحرانهای تنفسی بهنظر برسد.
حقیقت این است که بسیاری از بیماران آسم از شدت علائم یا بحرانها واهمه دارند و تنها بر تسکین آنی تمرکز میکنند، درحالیکه درمان مداوم و پیشگیری میتواند از بروز مشکلات حاد جلوگیری کرده و کیفیت زندگی آنها را بهبود بخشد.
در همین راستا خبرنگار مهر با رسول اتحادی کارشناسی ارشد بیوشیمی بالینی و پرستار کودک گفتگویی داشته است.
آسم کودکان چیست؟
اتحادی: بیماری آسم در کودکان یکی از شایعترین بیماریهای تنفسی در کودکان است که باعث انقباض و التهاب مجاری هوایی و در نتیجه مشکل در تنفس میشود. این بیماری میتواند به طور متناوب با شدتهای مختلف ظاهر شود و نیاز به مراقبت و مدیریت دقیق دارد تا بهبود و کنترل بهتری داشته باشد. نقش پرستاران در مراقبت و پرستاری کودک مبتلا به آسم بسیار حیاتی است. آنها علاوه بر ارائه مراقبتهای پایهای مانند مانیتورینگ علائم حیاتی و مدیریت دارویی، باید به طور فعال با خانواده کودک در توانمندسازی آنها و مدیریت بیماری همکاری کنند.
آسم یک بیماری التهابی است که تأثیر مستقیم بر راه هوایی دارد و موجب مشکلات تنفسی میشود. در کودکان، آسم عمدتاً به دلیل واکنش غیرطبیعی راه هوایی به عوامل محرک خارجی ایجاد شده که منجر به تورم و تنگی مسیرهای هوایی میشود. این مسیرهای هوایی شامل برونکیولها (که خطرناکترین بخش آنها برونکیولهای کوچک هستند) و برونکوسها میشوند که در نتیجه آسم تورم و تنگی میکنند.
علایم شایع آسم در کودکان شامل تنگی نفس، خشکی و سرفه است که معمولاً شبانه و در شرایط خاصی مانند فعالیت ورزشی یا تماس با آلرژنها تشدید میشود. عوامل مختلفی میتوانند علت آسم باشند از جمله ژنتیک، مواد آلرژنی (مانند مواد شیمیایی، گردهها، حیوانات، خاک و…) و عفونتهای ویروسی.
علائم آسم در کودکان چیست؟
اتحادی: علائم آسم در کودکان ممکن است شامل مواردی چون سرفه شبانه، تنفس سرد و نافذ، نفس کشیدن سریع، بی حالی و خستگی زودرس شود، باید توجه داشت که استفاده از داروهای ضد آسم ممکن است باعث کاهش علائم شود، اما اگر علائم بهبود یافته و سپس دوباره ظاهر شود، این ممکن است نشان دهنده نیاز به تنظیم مجدد درمان باشد.
علت شکل گیری آسم در کودکان چیست؟
اتحادی: علت دقیق آسم در کودکان هنوز کاملاً مشخص نیست، اما تعدادی از عوامل میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. آسم جزء بیماری های مزمن است. احتمالاتی برای علت بیماری آسم در نظر گرفته شده است. به غیر از عوامل ژنتیکی، می توان گفت که به طور کلی علت بیماری آسم در تحریک بیش از حد حفره های تنفسی با ذرات خارجی است. این موضوع به خاطر زندگی مدرن در شهر ها و در معرض آلودگی قرار گرفتن کودکان از نوزادی، بیماری آسم در کودکان افزایش یافته است.
آیا آسم کودکان بهوبد مییابد؟
اتحادی: بهبود آسم در کودکان مانند قطع آبریزش بینی بستگی به عوامل مختلفی دارد که شامل شدت بیماری، پاسخ به درمان، و وضعیت کلی سلامت کودک میشود. با این حال، برخی نکات کلی در مورد بهبود آسم وجود دارند. بهبود آسم در کودکان در همه موارد، مرتبط با رشد نمیباشد.
بسیاری از کودکان مبتلا به آسم ممکن است با افزایش سن بهبود یابند. این بهبود به ویژه در دوران بلوغ دیده میشود. برخی کودکان ممکن است در اوایل نوجوانی، به خصوص بین سنین ۱۲ تا ۱۸ سالگی، کاهش علائم یا حتی بهبودی کامل را تجربه کنند. این امر میتواند به تغییرات در سیستم ایمنی و رشد دستگاه تنفسی وابسته باشد.
اگر آسم کودکان به خوبی مدیریت و درمان شود، شانس بیشتری برای بهبودی دارند. درمانهای رایج شامل استفاده از داروهای کنترلکننده (مانند استروئیدهای استنشاقی) و داروهای تسکیندهنده (مانند برونکودیلاتورها) است. پایبندی به برنامه درمانی و اجتناب از عوامل محرک آسم میتواند به بهبود وضعیت کمک کند.
سابقه خانوادگی نقش مهمی در بهبود یا عدم بهبود آسم دارد. اگر والدین کودک نیز به آسم مبتلا بودهاند و بهبود یافتهاند، احتمال بهبود کودک نیز بیشتر است، شدت بیماری نیز اهمیت دارد زیرا کودکان با آسم خفیفتر ممکن است سریعتر بهبود یابند و همچنین کودکانی که به خوبی به درمانهای موجود پاسخ میدهند، معمولاً بهبود بیشتری را تجربه میکنند.
آیا آزمایشی برای تشخیص آسم در کودکان وجود دارد؟
اتحادی: بله. ممکن است پزشک بخواهد یک نوع آزمایش تنفسی را برای بررسی عملکرد ریههای کودک ما انجام دهد. بیشتر کودکان ۶ سال به بالا میتوانند این آزمایش را انجام بدهند. این آزمایش کمککننده است، اما اگر کودک مبتلا به آسم در زمان انجام آزمایش هیچ علامتی نداشته باشد، نتایج در بیشتر اوقات طبیعی خواهد بود.
محرکهای آسم در کودکان چیست؟
اتحادی: در کودکان عفونتهای ویروسی شایعترین محرک آسم هستند (محرکها چیزهایی هستند که علائم را بدتر میکنند)، بهعنوان مثال میتوان به سرماخوردگی و آنفلوآنزا اشاره کرد. اگر فکر میکنیم کودک ما به یکی از این عفونتها مبتلا شده است، باید به پزشک اطلاع دهیم تا در مورد نیاز وی به درمان تصمیمگیری کند.
فراموش نکنیم کودک ما در صورت صلاحدید پزشک، باید هر سال واکسن آنفلوآنزا بزند.
سایر محرک های رایج عبارتند از دود، آلودگی هوا، گرد و غبار، گرده گیاهان، مواد شیمیایی یا بوهای قوی و هوای بسیار سرد یا خشک. برای بعضی از افراد، قرار گرفتن در کنار حیوانات خاص میتواند منجر به بروزعلائم شود. ورزش و استرس نیز می توانند محرک باشند.
اگر کودک ما نمیتواند از محرک خاصی اجتناب کند، باید با پزشک خود در مورد اقداماتی که میتوانیم انجام دهیم صحبت کنیم. برای مثال، ممکن است لازم باشد کودک ما قبل از ورزش یا وقتی کنار آلرژنها قرار میگیرد، دوز اضافی از داروی استنشاقی تسکیندهنده سریع خود را مصرف کند.
به طور منظم به پزشک مراجعه کنیم، فواصل بین مراجعهها توسط پزشک معالج مشخص میشود. در این مراجعهها، پزشک در مورد علائم کودک ما میپرسد، بررسی میکند ریههای او چقدر خوب کار میکنند و در مورد برنامه درمانی خود صحبت میکند.
تفاوت آلرژِ و آسم در کودکان چیست؟
اتحادی: آلرژی واکنش سیستم ایمنی به مواد خاصی به نام آلرژنها است که معمولاً بیخطر هستند، مثل گرد و غبار، پولک حیوانات، گردههای گیاهان، یا مواد غذایی خاص. واکنشهای آلرژیک میتوانند شامل عطسه، آبریزش بینی، کهیر و در موارد شدیدتر، آنافیلاکسی باشند؛ اما آسم یک بیماری التهابی مزمن است که راههای هوایی را در ریهها درگیر میکند و باعث تنگی نفس، خس خس سینه، سرفه و تنگی قفسه سینه میشود.
بسیاری از کودکان مبتلا به آسم، واکنش آلرژیک نیز دارند. آلرژنها میتوانند موجب تحریک و التهاب در راههای هوایی شوند که این میتواند علائم آسم را تشدید کند. هر دو آلرژی و آسم شامل التهاب هستند. در آلرژی، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به آلرژنها واکنش نشان میدهد و باعث التهاب در نواحی مختلف بدن میشود. در آسم، التهاب در راههای هوایی باعث تنگی و انسداد آنها میشود.
تشخیص و مدیریت این دو وضعیت بهطور همزمان مهم است. درمان آلرژی میتواند به کنترل علائم آسم کمک کند. بهعنوان مثال، داروهای ضدآلرژی میتوانند کاهش واکنشهای التهابی و علائم آسم را به همراه داشته باشند.
آیا درمان قطعی وجود دارد؟
اتحادی: هیچ درمان قطعی و کاملی برای آسم وجود ندارد، اگرچه برخی از کودکان مبتلا به آسم که فقط هنگام سرماخوردگی یا عفونت دستگاه تنفسی فوقانی خسخس سینه دارند، به مرور زمان این مشکل را پشت سر میگذارند. همچنین شدت علائم آسم ممکن است با رشد کودک تغییر کند.
پیگیری و نظارت پزشکی و درمان مناسب، کودک شما را قادر میسازد که وقتی بزرگتر میشود، آسم خود را کنترل و مدیریت کند و بتواند مانند سایر کودکان به دویدن، شنا و بازی بپردازد. بیشتر کودکان مبتلا به آسم بزرگسالان سالمی میشوند.
آسم میتواند برای شما و فرزندتان ترسناک باشد، اما به یاد داشته باشید که شما تنها نیستید. ممکن است تعجب کنید وقتی بفهمید که چه تعداد از افراد با آسم مواجه هستند.
