بررسی دلایل افزایش ناگهانی قیمت تتر در ساعاتی از شبانه‌روز | تهران رمز ارز

پادکست بررسی دلایل افزایش ناگهانی قیمت تتر در ساعاتی از شبانه‌روز

این افزایش‌های ناگهانی عمدتاً زمانی رخ می‌دهند که بازار فیزیکی دلار و شبکه بانکی در ایران تعطیل است (اواخر شب، آخر هفته‌ها و تعطیلات رسمی)، اما بازار جهانی و ۲۴ ساعته ارزهای دیجیتال با یک رویداد مهم یا نوسان شدید مواجه می‌شود. در این ساعات، تقاضای آنی برای تتر به عنوان تنها «دلار در دسترس»، عرضه محدود آن در صرافی‌های داخلی را تحت فشار قرار داده و باعث ایجاد یک اختلاف قیمت موقت یا «پریمیوم» می‌شود.

نبض‌سنج بازار ایران: چرا قیمت تتر در نیمه‌های شب اوج می‌گیرد؟

بسیاری از معامله‌گران و سرمایه‌گذاران ارز دیجیتال در ایران با این پدیده آشنا هستند. در حالی که در طول روز نرخ تتر (USDT) با نوساناتی جزئی، نزدیک به نرخ دلار در بازار آزاد حرکت می‌کند، با فرارسیدن ساعات پایانی شب یا در روزهای تعطیل، ناگهان شاهد جهش‌های قیمتی نامتعارفی می‌شویم. این اتفاق که در نگاه اول ممکن است عجیب یا بی‌دلیل به نظر برسد، در واقع یک واکنش منطقی و قابل پیش‌بینی از تلاقی دنیای مالی سنتی با ساعات کاری محدود و دنیای مدرن کریپتو که هرگز نمی‌خوابد، است. درک دلایل افزایش ناگهانی قیمت تتر در ساعت خاص، به معنای کالبدشکافی نیروهای عرضه و تقاضا در یکی از منحصربه‌فردترین بازارهای مالی جهان است.

دو روح تتر در کالبد بازار ایران

برای درک این نوسانات، ابتدا باید ماهیت دوگانه قیمت تتر در ایران را بشناسیم. هر واحد تتر در سطح جهانی به دلار آمریکا پِگ شده و ارزشی معادل یک دلار دارد. اما قیمت تومانی آن در صرافی‌های داخلی، مستقیماً از نرخ دلار در بازار آزاد ایران تبعیت می‌کند. در یک شرایط ایده‌آل و در ساعات کاری، قیمت تومانی تتر باید تقریباً برابر با قیمت دلار فیزیکی باشد. اما در عمل، یک اختلاف جزئی به نام «پریمیوم تتر» وجود دارد. افزایش‌های ناگهانی قیمت در ساعات خاص، در واقع جهش‌های قابل توجه در همین پریمیوم است که نشان‌دهنده برتری تقاضا بر عرضه برای «دلار دیجیتال» در آن لحظه است.

دلیل اصلی: نبرد بازار ۲۴ ساعته کریپتو با بازار سنتی ۹ تا ۵

هسته اصلی این پدیده، تضاد زمانی بین دو بازار است. بازار سنتی ارز در ایران، شامل صرافی‌های فیزیکی و شبکه بانکی (شتاب و ساتنا)، دارای ساعات کاری مشخصی است. این بازار معمولاً از صبح شنبه تا بعدازظهر پنجشنبه فعال است و در ساعات شب، آخر هفته‌ها و تعطیلات رسمی، عملاً به خواب می‌رود. در این بازه‌های زمانی، عرضه دلار فیزیکی و امکان جابجایی ریال به شدت محدود و تقریباً متوقف می‌شود.

در نقطه مقابل، بازار جهانی ارزهای دیجیتال یک بازار ۲۴ ساعته، ۷ روز هفته و ۳۶۵ روز سال است. در هر ساعتی از شبانه‌روز، ممکن است در آن سوی دنیا یک خبر مهم اقتصادی منتشر شود، یک نهنگ بزرگ اقدام به خرید یا فروش کند، یا یک رویداد غیرمنتظره باعث نوسانات شدید در قیمت بیت‌کوین و سایر ارزها شود. این ماهیت بی‌وقفه، دلیل اصلی جهش‌های قیمتی تتر در ساعات غیرکاری بازار ایران است.

کاتالیزورهای تقاضا در تاریکی شب

چه عواملی باعث می‌شوند تقاضا برای تتر در نیمه‌های شب یا روزهای تعطیل ناگهان افزایش یابد؟

• نوسانات شدید در بازار جهانی کریپتو: فرض کنید ساعت ۲ بامداد به وقت تهران، قیمت بیت‌کوین به دلیل انتشار یک خبر مهم در آمریکا، ناگهان ۱۰ درصد سقوط می‌کند. تریدرهای ایرانی که این رویداد را رصد می‌کنند، دو واکنش اصلی نشان می‌دهند؛ گروهی برای جلوگیری از زیان بیشتر، به سرعت آلت‌کوین‌های خود را فروخته و به دنبال یک پناهگاه امن می‌گردند که سریع‌ترین و در دسترس‌ترین آن، تتر است. گروهی دیگر، این سقوط را یک فرصت خرید استثنایی می‌بینند و برای خرید بیت‌کوین در قیمت پایین، نیاز به تتر دارند. هر دو گروه به صرافی‌های داخلی هجوم می‌آورند تا تتر بخرند یا بفروشند. این تقاضای آنی در زمانی که بازار سنتی دلار تعطیل است، فشار شدیدی بر عرضه محدود تتر در صرافی‌ها وارد کرده و قیمت آن را به سرعت بالا می‌برد.
• اخبار و رویدادهای مهم بین‌المللی: تصمیمات بانک مرکزی آمریکا در مورد نرخ بهره، انتشار داده‌های تورم، یا وقوع تنش‌های منطقه‌ای در نقاط دیگر جهان، همگی می‌توانند بازارهای مالی جهانی را به شدت تحت تأثیر قرار دهند. این رویدادها اغلب در ساعاتی رخ می‌دهند که با ساعات کاری ایران همپوشانی ندارد. واکنش اولیه معامله‌گران جهانی به این اخبار، خود را در بازار ۲۴ ساعته کریپتو نشان می‌دهد و تریدرهای ایرانی برای همگام شدن با این روند، به تنها ابزار در دسترس خود، یعنی تتر، روی می‌آورند.
• اثر تعطیلات طولانی: این پدیده در تعطیلات طولانی مانند نوروز به اوج خود می‌رسد. در حالی که بازار فیزیکی ارز در ایران برای دو هفته تقریباً تعطیل است، بازار جهانی کریپتو می‌تواند یک چرخه کامل صعودی یا نزولی را تجربه کند. در این مدت، تتر به تنها نماینده و جایگزین نقدشونده دلار تبدیل می‌شود و به دلیل افزایش تقاضا و عدم وجود عرضه از سوی بازار سنتی، پریمیوم آن به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد.

نقش نقدینگی و عمق بازار در صرافی‌های داخلی

عامل دیگری که این جهش‌های قیمتی را تشدید می‌کند، کاهش عمق بازار (Market Depth) در ساعات کم‌ترافیک است. در ساعات روز، تعداد خریداران و فروشندگان در صرافی‌های داخلی مانند نوبیتکس، والکس، بیت پین و… زیاد است و سفارش‌های متعددی در قیمت‌های نزدیک به هم در دفتر سفارشات (Order Book) وجود دارد. این امر باعث می‌شود که یک خرید بزرگ، تأثیر چندانی بر قیمت نگذارد.

اما در ساعات پایانی شب، تعداد فعالان بازار کاهش یافته و دفتر سفارشات «خلوت» یا «نازک» می‌شود. در چنین شرایطی، حتی یک سفارش خرید نسبتاً بزرگ نیز می‌تواند با پر کردن سریع سفارش‌های فروش موجود، باعث یک جهش قیمتی ناگهانی یا لغزش قیمت (Slippage) شود.

برای درک بهتر این مفهوم، می‌توان به بخش «عمق بازار» در یک صرافی بزرگ داخلی مراجعه کرد. در این بخش، که رویه مشاهده آن را می‌توان در قسمت‌های آموزشی پلتفرم‌هایی مانند نوبیتکس یا سایر صرافی‌های معتبر آموخت، به وضوح می‌توان دید که در ساعات پایانی شب، فاصله بین بهترین قیمت خریدار و فروشنده (اسپرد) افزایش یافته و حجم سفارشات در هر سطح قیمتی کاهش می‌یابد. این وضعیت، پتانسیل نوسانات شدید را در برابر شوک‌های ناگهانی تقاضا، دوچندان می‌کند.

هزینه‌ای برای دسترسی ۲۴ ساعته

در نهایت، دلایل افزایش ناگهانی قیمت تتر در ساعت خاص را می‌توان در یک عدم تقارن بنیادین خلاصه کرد که آن هم تقاضای بی‌وقفه و ۲۴ ساعته‌ای است که از یک بازار جهانی و دیجیتال نشأت می‌گیرد و با عرضه‌ای محدود و زمان‌بندی‌شده که توسط یک بازار سنتی و محلی کنترل می‌شود، روبرو می‌گردد. این جهش‌های قیمتی، «ویژگی» بازار فعلی ایران هستند، نه یک «باگ». این پریمیوم، در واقع هزینه‌ای است که بازار برای دسترسی دائمی، نقدشوندگی آنی و سرعت بی‌نظیر دلار دیجیتال در زمانی که دلار فیزیکی در خواب است، پرداخت می‌کند. برای یک تریدر زیرک، درک این دینامیک نه تنها به رفع سردرگمی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به یک ابزار تحلیلی برای سنجش نبض واقعی تقاضا و هیجانات حاکم بر بازار در لحظات حساس تبدیل شود.