تصمیم اخیر دونالد ترامپ برای لغو «ییافته تهدیدآمیز بودن» (Endangerment Finding) ــ مبنای حقوقی تنظیم استانداردهای انتشار گازهای گلخانهای خودروها ــ میتواند یکی از مهمترین چرخشهای سیاست صنعتی آمریکا در سالهای اخیر باشد. این تصمیم عملاً دست آژانس حفاظت از محیطزیست آمریکا (EPA) را برای الزام خودروسازان به کاهش آلایندگی میبندد و مسیر تولید خودروهای پرمصرف را هموارتر میکند.
در ظاهر، پیام روشن است: کاهش مقررات برای کاهش هزینه. اما در لایههای عمیقتر، ماجرا صرفاً درباره محیطزیست نیست؛ این تصمیم، یک انتخاب استراتژیک درباره آینده رقابتپذیری صنعت خودرو آمریکاست.
کاهش هزینه یا افزایش ریسک؟
حامیان این تغییر میگویند مقررات سختگیرانه انتشار، هزینه توسعه خودرو را بالا برده و در نهایت قیمت نهایی را برای مصرفکننده افزایش داده است. در شرایطی که خودروسازان آمریکایی با فشار تورم، رقابت فشرده جهانی و هزینههای بالای گذار به خودروهای برقی روبهرو هستند، حذف استانداردهای سختگیرانه میتواند بهصورت کوتاهمدت حاشیه سود را بهبود دهد.
اما مسئله اینجاست که بازار جهانی منتظر آمریکا نمیماند.در حالی که اروپا و چین مسیر الکتریکیسازی را با شتاب ادامه میدهند، عقبنشینی از استانداردهای آلایندگی میتواند باعث شود خودروسازان آمریکایی در سرمایهگذاریهای آینده مردد شوند. نتیجه چنین تردیدی، از دست رفتن مزیت فناورانه در بلندمدت خواهد بود.
شکاف فدرال و ایالتی؛ پیچیدگی بیشتر
لغو این مبنا به معنای پایان داستان نیست. ایالتهایی مانند کالیفرنیا همچنان میتوانند استانداردهای سختگیرانهتری اعمال کنند. فرماندار این ایالت، گاوین نیوسام، پیشتر تأکید کرده بود که عقبنشینی از سیاستهای اقلیمی میتواند به تضعیف صنعت خودرو آمریکا منجر شود.
اگر خودروسازان مجبور شوند برای برخی ایالتها خودروهای کممصرفتر و برای سایر ایالتها مدلهای پرمصرفتر تولید کنند، هزینههای تولید و زنجیره تأمین افزایش مییابد. در این صورت، آنچه به نام «کاهش مقررات» معرفی شده، ممکن است به پیچیدگی عملیاتی بیشتر تبدیل شود.
رقابت جهانی؛ بازی اصلی خارج از واشنگتن است
بازار جهانی خودرو بهسرعت در حال تغییر است. چین بهعنوان بزرگترین صادرکننده خودرو جهان، سرمایهگذاری سنگینی در خودروهای برقی انجام داده و سهم خود را در بازارهای نوظهور افزایش داده است. اگر شرکتهای آمریکایی به سمت تولید بیشتر خودروهای بنزینی و SUVهای پرمصرف حرکت کنند، ممکن است در بازارهای صادراتی که استانداردهای سختگیرانهتری دارند، موقعیت خود را از دست بدهند.
شرکتهایی مانند فورد، جنرال موتورز و استلانتیس اکنون در یک دوراهی قرار دارند: استفاده از آزادی مقرراتی برای تمرکز بر مدلهای سودآور بنزینی یا ادامه سرمایهگذاری پرهزینه اما استراتژیک در خودروهای برقی.
انتخابی فراتر از سیاست
در کوتاهمدت، آزادسازی مقررات میتواند فشار مالی را کاهش دهد و امکان تولید خودروهای بزرگ و پرحاشیهسود را افزایش دهد. اما در بلندمدت، این پرسش مطرح است که آیا صنعت خودرو آمریکا میتواند بدون فشار مقرراتی، همان سرعت نوآوری را حفظ کند؟
تجربه دهههای گذشته نشان میدهد که بسیاری از جهشهای فناورانه در صنعت خودرو، نه از سر میل داوطلبانه، بلکه در واکنش به استانداردهای سختگیرانه شکل گرفتهاند. اگر آن محرک حذف شود، آیا انگیزه کافی برای سرمایهگذاری در فناوریهای پاک باقی میماند؟
تصمیم ترامپ صرفاً یک اصلاح مقرراتی نیست؛ این تصمیم آزمونی برای آینده صنعتی آمریکاست. دیترویت اکنون باید انتخاب کند: سود کوتاهمدت یا رقابتپذیری بلندمدت. نتیجه این انتخاب، نه فقط برای بازار داخلی، بلکه برای جایگاه جهانی صنعت خودرو آمریکا تعیینکننده خواهد بود.
