بررسی «شاخص امکانات شهری» که بر پایه هفت مؤلفه اصلی از جمله زیرساخت، آموزش، بهداشت، حملونقل و خدمات فرهنگی محاسبه شده، نشان میدهد توزیع امکانات در شهرستانهای استان بسیار نامتوازن است.
شمیرانات، تهران، دماوند و فیروزکوه در صدر این شاخص قرار دارند، در حالی که شهریار، بهارستان و قرچک با فاصلهای قابل توجه در پایینترین رتبهها ایستادهاند؛ فاصلهای که به حدود پنج برابر میرسد.
اما نکته کلیدی اینجاست که تمرکز جمعیت الزاماً از این الگوی امکانات پیروی نکرده است.
نقشه تراکم جمعیت نشان میدهد بیشترین رشد جمعیت در حومههایی رخ داده که قیمت مسکن پایینتر و امکان ساختوساز در آنها بیشتر بوده است، نه لزوماً مناطقی با بهترین سطح خدمات شهری.
نمونه بارز آن شهر پردیس است که با وجود سطح متوسط امکانات، بیشترین رشد جمعیت را تجربه کرده است.
نتیجه این بررسی روشن است: اگرچه ارتقای امکانات شهری میتواند به ماندگاری جمعیت کمک کند، اما در عمل فشار قیمت مسکن و محدودیت استطاعت، موتور اصلی مهاجرت از تهران به حومه بوده است.
